Умгьанат Сулейманова

 
Дербент шагьрин М. Казем-Бегдин ччвурнахъ хъайи центральный библиотекайиъ 14 июли табасаран шаир ва драматург Эльмира Аьшурбеговайин пьесйирикан дюзмиш дапIнайи китабдин презентация кIули гъубшну. Литературайин серенжемдиз уч духьнайи писателари, театрин вакилари, художникари, культурайин гъуллугъчйири, жямяаьтлугъ инсанари ва шаирарин яратмишариин юкIв али жара инсанари цIийи китабдиз кьимат тувну. 

Дербентдин культурайин, жигьиларин политикайин ва спортдин управлениейин терефнаан идарайин начальник Самиля Нажафовайи Эльмира Аьшурбегова шаирвалин сяняаьтдиз вафалу вуйивал ва дугъу Дербент шагьрин литературайин ирс уьбхбак ва артмиш апIбак аьхю пай киврайивал чухсагъул мялум апIру кагъиинди лишанлу гъапIну.

 
Эльмира Аьшурбеговайин поэзияйин китабарин арайиъ цIийи китабди асас йишв бисура, фицики му сягьнайиин дивру эсерарин гъварч ву. Китабдин материал кьюб чIалниинди тувна, гьаддиз китабдин кIулра кьюб чIалнииди, урус чIалниинди – «Платок», ва табасаран чIалниинди – «Чи», иливна. Китабдин ччвурарин гафар хъирчну кIуруган, «Чуччун ягълухъ (шал)» мяна арайиз гъюрайивалин чан далилра а: автори чан китаб, кюгьне вахтари сар-сарихъди кархьнайидар дерккуз, дурарин арайиз дагълу дишагьлийи ккатIабхьури гъахьи шалик гьисаб апIура – думу дявйир дерккбаз ва мясляаьтназ дих апIбан гъюрайи ву.

 
Поэзияйин китабар ктарди, жаради му пьесйирин гъварч гьисабназ гъадабгъишра, драмайин эсерарин мициб китаб удубчIвувал аьхю хъуркьувал ву. Му китабдиъ гьам чаз авториз, гьасар вари ихь литературайиз гьамусдиз сягьнайиин дивнайи, ва гьацира лапра таза пьесйир уч дапIна. Хъа Аьшурбеговайин эсерар сягьнайиинара аьхю хъуркьувалиинди гьам Табасаран театри, гьам Лезги ва Авар театрари адагъна.

 
Дагъустандин писателарин союздин табасаран секцияйин кIулиъ айи Гьюсейн Аьбдурягьмановди, шаир ва драматург Аьшурбегова чан яратмиш'валин гьаму дережайиз гъюбан кьаб фтиъ аш ачухъ апIури, думу илимдихьна фициб гирамивалиинди янашмиш вуйи хизандиъ ва гъулаъ аьхю гъахьнуш, ктибтну.

 
Азербайжан шаир Фахретдин Гэрибсесди Аьшурбеговайин яратмиш’валин хатI жара писателарин бикIбарихьан тафавутлу вуйиваликан, дугъан яратмишариз тарихи темйир ва Востокдин поэзияйин лишнар хас вуйиваликан гъапну. Дугъу ихь шаирин яратмишариз художествойин заан дережа хас вуйивал, учв шаир марцци инсанвал кайи ужур кас вуйивал къайд гъапIнийи.

 
Аьшурбеговайин пьесйирин бинайиин кьюб ражари спектаклйир дивнайи Табасаран театрин кIулин режиссёр Жанбулат Гьябибовди, гъийин му серенжем саб Дербентдин сяргьятаринуб дар, му асккан гьисабнаан республикайин дережайинуб ву, гъапну. Дугъу вари Урусатдин регионариъ драматургияйин эсерарин месэла гизаф учIруди дийибгънайиваликан ктибтну. Хъа Табасаран театриз яракар вуди Эльмира Аьшурбеговайи зегьмет зигурайивализ, мугъаз марцци кIваан чухсагъул гъапну. «Аьхю дамагълувалиинди пуз шулзухьан: ухьуз драматург ахьуз!» – гафариинди ккудубкIну Жанбулат Гьябибовди чан улхуб.

 
Урусатдин писателарин сюздин Кьибла Дагъустандин цирклин руководитель, лезги халкьдин писатель Абил Сардари, Аьшурбеговайин пьесайиъ Табасарандиъ айи гъалайихъди аьлакьалу апIурайи ургур гъардшин чи, тахсир кипбахьан уьрхюри, марцциди улупурайивал чаз гизаф кьиматлуди рябкъюрайиваликан гъапнийи.

 
Табасаран театрин литературайин пайнан руководитель, Дагъустан халкьдин шаир Рягьим Рягьманди Аьшурбеговайин драмайин эсерариъра поэзия айиваликан гъапнийи. Дугъу, Табасаран театри сягьнайиин диву «Хабар тув ихь дустариз» пьесайиъ Багьаутдин Митаровдин ва дугъан юкIв али шуран арайиъ шиърариинди гъябгъюрайи сюгьбат, хъа цIийи китабдин игитар вуйи ургур гъардшин чи Ширинатдин ва думу хъирснайи бай ТIагьирин арайиъ фикриан фикриз гъябгъюрайи сюгьбат – му сягьнийир текрарвал адру саягъ устадвалиинди дидикIнайидар вуйиваликан ктибтну.

 
Хив райондин культурайин отделин терефнаан серенжемдиъ мяълийирин устад, Дагъустандин лайикьлу артист Хайир Шаховра иштирак гъахьну. Дугъу, Аьшурбеговайин гафариз вуйи гюрчег мяълийиинди серенжемдиз хъанара хуш’вал тувну. Гьацира мяракайиъ азербайжан шаир ва мяълийирин устад вуйи Зейнаб Дербендлийи, Аьшурбеговайин азербайжан чIалназ илтIикIнайи гафариз вуйи мяълира гъапIнийи.
Библиотекайин гъуллугъчйири, шаириз кIваин алдру пешкеш вуди, къанна хьуд йис улихьна Дербентдиъ кIули гъубшу шаирин творчествойин вечериан видероликар улупну. Табасаран райондин Жямяаьтлугъ палатайин член, меценат Айваз Рамазановди чан улхбаъ, Аьшурбеговайин яратмишариъ уьмрин вари терефар атIагнайиваликан, дугъан темйирин девлетлуваликан гъапну.

 
Шаир Аьбдулмажид Къурбановди сягьнайиз эсерар дикIуб гизаф читин ляхин вуйиваликан гъапнийи. Дугъу пьесйирин гъварч вуйи мициб китаб удубчIвувал аьхю хъуркьувалси гьисаб гъапIнийи.

 
Эльмира Аьшурбеговайи чан гафнаъ, му китаб адабгъуз теклиф диву ва кюмек гъахьи кьюр касдиз – ихь аьлимар вуйи Марина Гьясановайиз ва Гюлягьмад Маллялиевдиз кIваантIан аьхю чухсагъул пуз ккундузуз, гъапнийи. Гьацира дугъу ихь художник Аьбдурягьман Уьсмановдиз чан эсерариз иллюстрацйир зигбан гьякьнаан чухсагъул гъапнийи ва гьаму китабдиъра ивнайи, художникдин баяр Юнусдихъди ва Юсуфдихъди дизигнайи, Надир-шагьдихъди вуйи дявдин темайин аьхю эпопеяйин саягъ шикларин гьякьнаан ктибтнийи. Гьацира Аьшурбеговайи таза китабдин жилдниин али шиклин авториз уьмуми вуди чан эсерарихьна гизаф кьадар иллюстрацйир дизигнайи художник Мягьямед Мурадовдизра аьхю чухсагъул гъапнийи.
«Гьарин циркларин буй ва йимиш хпан кьувват дидин кьабарилан асиллу ву. Гьелбет, йиз хъуркьувалар аш, дурарик ичв вардин пай ка, думу узуз ихь халкьди туврайи кьувват ву», - гъапнийи шаири.